Lotin.uz

Тез-тез сўраладиган саволлар

Lotin.uz ўзи нима?

Фойдаланувчилар томонидан берилган ҳар қандай матнларни ўзбек кирилл алифбосидан - ўзбек лотин алифбосига(ва аксинча) online транслитерация хизмати.
Қизиғи, бизнинг хизматни кўплар ҳар хил номлайди таржимон, конвертер, переводчик, онлайн ўгиргич, крил лотин таржимон, кирилл-лотин таржимон.
Lotin.uz ўзбек тили кирилл алифбосидан лотин алифбосига тўғри ва истисно сўзларни ҳисобга олган транслит хизмати.

Кириллдан-лотинга ва лотиндан-кириллга ўгириш хизмати кимлар учун керак?

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 10 февралдаги "Лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосига босқичма-босқич тўлиқ ўтишни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида"ги 61-сон қарорига асосан иш юритиш ҳужжатлари ва бошқа хат-ҳужжатларни лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосида ишлаб чиқиш, қабул қилиш ва эълон қилиш амалиёти йўлга қўйилаётганлиги муносабати бизнинг хизматимиз:

  • вазирликлар,
  • ташкилотлар,
  • корхоналар ходимларининг ўзаро ёзишмалари,
  • корхоналараро ёзишмаларини олиб боришлари,
  • фуқаролар

ва бошқа бир соҳа вакилларига ёрдам беради.

Ишхонамиз раҳбари кирилл алифбосида хат тайёрлаб, менга вазирликка юборишни буюрди, Lotin.uz менга алифбони ўгирувчи хизмат кўрсата оладими?

Ҳа, албатта. Хабарингиз бор бугунги кунда ўзбек тилида 2 алифбо ҳарфлари мавжуд лотинча ва кириллча, гоҳида лотин алифбосида(ҳарфида) ёзилган матн сўзларини кирилл алифбосига таржима қилиш(транслит қилиш), керак бўлиб қолади. Матнни(текстни) бошидан керакли алифбода теришга кўп вақт кетади, шунинг учун Lotin.uz билан вақтингизни тежаб, матнингизни хоҳлаган алифбоингизга транслитерация қилсангиз бўлади.

Бошқа лотин-кирилл, кирилл-лотин таржимонларидан нима фарқи бор?

Lotin.uz бошқа сайтлардан асосий фарқлари:

  • Транслит(яъни кириллдан-лотинга ва аксинча лотиндан кириллга) жараёнида мавжуд бўлган кўплаб истисно сўзларни ҳисобга олиб, сиз берган матнни мукаммал керакли йўналишда ўгириб беради;
  • Бизнинг сервис сиз берган матнни қайси алифбога ўгириш кераклигини аниқлаб, автоматик кириллдан лотинга, ёки тескарисига ўгириб беради;
  • Транслит қилинадиган матн символлар сони чегараланмаган;
  • Ц ҳарфида жуда кўплаб учрайдиган хатоларни бехато ўгириш имкониятини беради;
  • Мобил қурилмалари, яъни Android ва iOS(iPHONE) тизимларида фойдаланиш жуда қулай;
  • Фонетик ўзгарадиган қўшимчаларнинг бир қисми ҳисобга олинган(тоққа -> tog'ga, боққа -> bog'ga);

Ўзбек тили кирилл алифбосидан лотин алифбосига ўгириш пайтида кўп хизматларда бренд номлари ҳам қўшиб таржима бўлиб кетади, сизларда бу муаммо бартараф этилганми?

Lotin.uz хизматида бундай сўзлар учун истиснолар рўйхати мавжуд, ва у кундан кунга ошиб бормоқда. Шунинг учун кўпгина машҳур бўлган брендлар ёки қисқартмалар транслитерациядан бехато ўтади. Агар қайсидир бренд ёки корхона номини истисноларга қўшиш керак бўлса, бренд сўзини устига босиб, "хатолик ҳақида хабар бериш" функцияси орқали юборинг. Биз доимий ривожланиш тарафдоримиз.

Кирилл сўзининг тўғри ёзилиши қандай?

Бу сўз кўп сайтларда ва ёзишмаларда турли хил ёзилади ва ифодаланилади. Масалан: крил, кирил, кирилица, рус ҳарфлари, krill, qiril, qrill, kril, kiril, kirilsa, kirilitsa, kirillsa, krillsa, ruscha harflar ва бошқалар. Бу сўзни энг тўғри ёзилиши: Кирилл ёки Kirill

Лотин сўзининг тўғри ёзилиши эса қандай?

Интернет саҳифаларнинг баъзиларида: Latin, Латин, Латын ва шунга ўхшаш имлода келтирилгани бор. Тўғри ёзилиши: Lotin ёки Лотин.

Шунда барчамиз лотин тилида ёзишамизми?

Йўқ, лотин алифбосига асосланган ўзбек тилида ёзамиз, ёки кирилл алифбосига асосланган ўзбек тилида ёзишамиз.

Microsoft Word ёки Excel учун транслит программаси(exe) сифатида ишлатсам бўладими?

Ҳозирги кунда, сайтимиз фойдаланувчиларга фақатгина онлайн лотин->кирилл ва кирилл->лотин алифбосига ўгириш хизматини кўрсатмоқда. Сайтимиз компьютер ёки мобил телефондан фойдаланиш учун жуда қулай қилиб тузилган.

Ўтган ҳафта бир мақоламни кирилл алифбосидан сайтингиз ёрдамида лотин алифбосига ўгирганимда, баъзи сўзларда хатоликлар ҳақида хабар юборган эдим, хўш нима бўлди?

Lotin.uz сайти доимо тирик организмга ўхшаб, ривожланиб ва мукаммалашиб боради. Бу жараёнга албатта бизнинг фойдаланувчиларимизнинг ёрдами бебаҳо. Фойдаланувчилар транслит сервисимиздан фойдаланиб, унга баҳо беришлиги мумкин ёки "хато ҳақида хабар бериш" функциясини ишлатиб бизга хабар юборишлари мумкин. Бизга юборилган хатолар, мутахассислар билан ўрганилгандан сўнг, сайтга ўзгартиришлар жойлаштирилади.

Lotin.uz сайтидан қачон фойдалансам бўлади?

Сайтимиз 24 соат давомида сизнинг хизматингизга шай. Берган текстларингизни бир зумда лотиндан кириллга ва кириллдан лотинга конвертация(транслитерация) қилиб беради.

Кўп йил бошқа хизматлардан фойдаланиб келганман, лекин уларда истисно сўзларда, ва бошқа қатор хатоликларга дуч келганим туфайли, google орқали бошқа хизматларни излаб Lotin.uz ҳақида яқинда билиб қолдим, сайтингиз қачон очилган?

Сайтимиз 2019 йилдан бошлаб фойдаланувчиларга ўзбек тили транслит хизматини кўрсатиб келмоқда. Шу вақт оралиғида, сайтимизга 923,500 фойдаланувчи кириб, турли хил матнларни транслитерация қилишган. Ва умид қиламизки, ушбу сон фақат ўсиб боради ва барча фойдаланувчиларимизга ёрдам беради.

Сайтингиз жудаям ёқди, сизларга моддий кўмак кўрсатишим учун нима қилишим керак?

Аввалам бор, сайтимиздан фойдаланаётганингиз учун сиздан жуда миннатдормиз. Ҳа, сайтни қўллаб қувватласангиз бўлади, ва барча тўпланган маблағлар сайт ривожи учун қайта тикилади. Бунинг учун 5614 6825 1643 3986 карта рақамига исталган миқдордаги маблағни ўтқазсангиз бўлади.

Янги ўзбек алифбоси нима ва унда нима ўзгарди?

2026 йил 21 октябрда, Ўзбек тили байрами куни, Президент лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини янгилаш тўғрисидаги қонунни имзолади. Янги алифбо 28 та ҳарф ва битта тутуқ белгисидан иборат. Тўртта ҳарф ўзгарди: Sh → Ş, Ch → Ç, O‘ → Ö, G‘ → Ğ. Ng алоҳида ҳарф сифатида алифбодан чиқарилди, лекин сўзларнинг ёзилиши ўзгармайди.

Янги алифбо конвертори нима?

Янги алифбо конвертори — матнни эски лотин (sh, ch, o‘, g‘) ёки кирилл ёзувидан янгиланган лотин алифбосига (ş, ç, ö, ğ) автоматик ўгирадиган онлайн восита. Lotin.uz'да бунинг учун «Лотин → Янги лотин» ёки «Кирилл → Янги лотин» йўналишини танланг, матнни қўйинг ва натижани бир зумда олинг.

Матнни янги алифбога қандай ўтказаман?

Матнни Lotin.uz'га қўйинг, иккинчи рўйхатда «Янги лотин»ни танланг ва «Транслит» тугмасини босинг. Хизмат sh → ş, ch → ç, o‘ → ö, g‘ → ğ алмаштиришларини бажаради, истисно сўзлар ва бренд номларини ҳисобга олади. Натижани нусхалаш ёки файл кўринишида юклаб олиш мумкин.

Кирилл матнини тўғридан-тўғри янги алифбога ўгирса бўладими?

Ҳа. Lotin.uz кирилл матнини аввал амалдаги лотин ёзувига, сўнг янги алифбога ўгиради. Оралиқ босқични қўлда бажариш шарт эмас: «Кирилл → Янги лотин» йўналишини танлаш кифоя.

Янги алифбодан эски лотинга ёки кириллга қайтариш мумкинми?

Ҳа. «Янги лотин → Лотин» йўналиши ş, ç, ö, ğ ҳарфларини sh, ch, o‘, g‘ кўринишига қайтаради. Is'hoq каби сўзларда s ва h ҳарфлари ажратилиб ёзилади, шунда улар sh билан адашмайди. Кириллга қайтариш учун одатдаги «Лотин → Кирилл» йўналишидан фойдаланинг.

Ng ҳарфи билан нима бўлади?

Ng алоҳида ҳарф сифатида алифбодан олиб ташланди, аммо сўзларнинг ёзилиши ўзгармайди: «tong», «rang», «ming» сўзлари аввалгидек ёзилади. Шу сабабли конвертор ng бирикмасига тегмайди.

Тутуқ белгиси (апостроф) янги алифбода қандай ёзилади?

Янги алифбода o‘ ва g‘ ҳарфларидаги белги йўқолади, чунки улар ö ва ğ билан алмашади. Тутуқ белгиси фақат «ma'no», «san'at», «e'lon» каби сўзларда қолади. Lotin.uz конвертация вақтида турли апостроф белгиларини (ʻ ʼ ' ’) ягона тўғри кўринишга келтиради.

Янги алифбо қачон кучга киради ва мажбурий бўлади?

Қонун 2026 йил 21 октябрда имзоланди. Ўтиш босқичма-босқич амалга оширилади: мактаб дарсликлари 2027 йилдан 2031 йилгача янги алифбога ўтказилади, пешлавҳалар ва кўрсаткичлар яроқлилик муддати тугагач алмаштирилади. Аниқ муддатлар расмий эълон қилинган ҳужжатларда белгиланади.

Эски ҳужжатлар, паспорт ва пул кучини йўқотадими?

Йўқ. Амалдаги ҳужжатлар, миллий валюта ва қимматли қоғозлар ўз кучини сақлаб қолади. Уларни янги алифбо сабабли қайта расмийлаштириш талаб қилинмайди.

Нега 1993 йилги алифбога ўхшаш ҳарфлар қайтарилди?

1993 йилда қабул қилинган биринчи лотин алифбосида Ş, Ç, Õ, Ğ ҳарфлари бўлган, 1995 йилда улар Sh, Ch, O‘, G‘ бирикмаларига алмаштирилган. Янгиланган алифбо ҳар бир товушга битта ҳарф тамойилига қайтади: матн қисқароқ бўлади, sh/s'h каби чалкашликлар йўқолади ва ёзув туркий тиллар алифболарига яқинлашади.

Клавиатурада ş, ç, ö, ğ ҳарфларини қандай тераман?

Энг осон йўли — Lotin.uz'да оддий sh, ch, o‘, g‘ билан териб, сўнг янги алифбога ўгириш. Доимий териш учун Windows ва macOS'да туркча (Q) клавиатура жойлашувини қўшинг: унда тўртала ҳарф ҳам мавжуд. Android ва iPhone'да o, g, s, c ҳарфларини босиб туринг — қўшимча белгилар рўйхатида ö, ğ, ş, ç чиқади.

Word, Excel ёки PDF файлни янги алифбога ўтказиш мумкинми?

Ҳа. «Файл алифбосини ўгириш» бўлимига 10 MB гача бўлган файлни юкланг ва натижа алифбоси сифатида «Янги лотин»ни танланг. Lotin.uz файлдаги матнни ўгиради, ҳужжат тузилиши сақланади. Расм ичидаги матн ўгирилмайди.

Lotin.uz'нинг бошқа янги алифбо конверторларидан фарқи нимада?

Lotin.uz 2019 йилдан бери ишлайди ва 900 мингдан ортиқ фойдаланувчига хизмат кўрсатган. Асосий фарқлар: истисно сўзлар ва бренд номларининг доимий тўлдириб бориладиган луғати, кирилл ва лотин ўртасида икки томонлама ўгириш, Ц ҳарфи ва фонетик қўшимчаларни тўғри қайта ишлаш, матн ҳажмига чеклов йўқлиги, дастурчилар учун очиқ API ҳамда ўзбек, рус ва инглиз тилларидаги интерфейс. Янги алифбо режими ҳам шу базада ишлайди, шунинг учун истиснолар янги ҳарфларда ҳам тўғри чиқади.

Янги алифбога ўгиришда бренд ва атоқли отлар бузилмайдими?

Lotin.uz истиснолар луғатидан фойдаланади: брендлар, хорижий номлар ва қисқартмалар ўгиришда сақланади. Агар бирор ном нотўғри ўгирилган бўлса, «Хатолик ҳақида хабар бериш» орқали юборинг, мутахассислар текшириб, луғатга қўшади.

Янги алифбо учун API борми?

Ҳа. Lotin.uz API'да янги алифбога ўгириш учун алоҳида режим мавжуд. Сайтингиз, иловангиз ёки маълумотлар базасидаги матнларни оммавий равишда ş, ç, ö, ğ ҳарфларига ўтказиш учун ундан фойдаланинг. Ҳужжатлар lotin.uz/docs саҳифасида.

Менинг матним сақланадими?

Lotin.uz киритилган матнларни эълон қилмайди ва учинчи шахсларга бермайди. Матн фақат ўгириш учун қайта ишланади.