Lotin.uz

Tez-tez so'raladigan savollar

Lotin.uz o'zi nima?

Foydalanuvchilar tomonidan berilgan har qanday matnlarni o'zbek kirill alifbosidan - o'zbek lotin alifbosiga(va aksincha) online transliteratsiya xizmati.
Qizig'i, bizning xizmatni ko'plar har xil nomlaydi tarjimon, konverter, perevodchik, onlayn o'girgich, kril lotin tarjimon, kirill-lotin tarjimon.
Lotin.uz o'zbek tili kirill alifbosidan lotin alifbosiga to'g'ri va istisno so'zlarni hisobga olgan translit xizmati.

Kirilldan-lotinga va lotindan-kirillga o'girish xizmati kimlar uchun kerak?

O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 10-fevraldagi "Lotin yozuviga asoslangan o'zbek alifbosiga bosqichma-bosqich to'liq o'tishni ta'minlash chora-tadbirlari to'g'risida"gi 61-son qaroriga asosan ish yuritish hujjatlari va boshqa xat-hujjatlarni lotin yozuviga asoslangan o'zbek alifbosida ishlab chiqish, qabul qilish va e'lon qilish amaliyoti yo'lga qo'yilayotganligi munosabati bizning xizmatimiz:

  • vazirliklar,
  • tashkilotlar,
  • korxonalar xodimlarining o'zaro yezishmalari,
  • korxonalararo yozishmalarini olib borishlari,
  • fuqarolar

va boshqa bir soha vakillariga yordam beradi.

Ishxonamiz rahbari kirill alifbosida xat tayyorlab, menga vazirlikka yuborishni buyurdi, Lotin.uz menga alifboni o'giruvchi xizmat ko'rsata oladimi?

Ha, albatta. Xabaringiz bor bugungi kunda o'zbek tilida 2 alifbo harflari mavjud lotincha va kirillcha, gohida lotin alifbosida(harfida) yozilgan matn so'zlarini kirill alifbosiga tarjima qilish(translit qilish), kerak bo'lib qoladi. Matnni(tekstni) boshidan kerakli alifboda terishga ko'p vaqt ketadi, shuning uchun Lotin.uz bilan vaqtingizni tejab, matningizni xohlagan alifboingizga transliteratsiya qilsangiz bo'ladi.

Boshqa lotin-kirill, kirill-lotin tarjimonlaridan nima farqi bor?

Lotin.uz boshqa saytlardan asosiy farqlari:

  • Translit(ya'ni kirilldan-lotinga va aksincha lotindan kirillga) jarayonida mavjud bo'lgan ko'plab istisno so'zlarni hisobga olib, siz bergan matnni mukammal kerakli yo'nalishda o'girib beradi;
  • Bizning servis siz bergan matnni qaysi alifboga o'girish kerakligini aniqlab, avtomatik kirill dan lotin ga, yoki teskarasiga o'girib beradi;
  • Translit qilinadigan matn simvollar soni chegaralanmagan;
  • Ц harfida juda ko'plab uchraydigan xatolarni bexato o'girish imkoniyatini beradi;
  • Mobil qurilmalari, ya'ni Android va iOS(iPHONE) tizimlarida foydalanish juda qulay;
  • Fonetik o'zgaradigan qo'shimchalarning bir qismi hisobga olingan(тоққа -> tog'ga, боққа -> bog'ga);

O'zbek tili kirill alifbosidan lotin alifbosiga o'girish paytida ko'p xizmatlarda brend nomlari ham qo'shib tarjima bo'lib ketadi, sizlarda bu muammo bartaraf etilganmi?

Lotin.uz xizmatida bunday so'zlar uchun istisnolar ro'yxati mavjud, va u kundan kunga oshib bormoqda. Shuning uchun ko'pgina mashhur bo'lgan brendlar yoki qisqartmalar transliteratsiyadan bexato o'tadi. Agar qaysidir brend yoki korxona nomini istisnolarga qo'shish kerak bo'lsa, brend so'zini ustiga bosib, "xatolik haqida xabar berish" funksiyasi orqali yuboring. Biz doimiy rivojlanish tarafdorimiz.

Kirill so'zining to'g'ri yozilishi qanday?

Bu so'z ko'p saytlarda va yozishmalarda turli xil yoziladi va ifodalaniladi. Masalan: крил, кирил, кирилица, рус ҳарфлари, krill, qiril, qrill, kril, kiril, kirilsa, kirilitsa, kirillsa, krillsa, ruscha harflar ва бошқалар. Bu so'zni eng to'g'ri yozilishi: Кирилл ёки Kirill

Lotin so'zining to'g'ri yozilishi esa qanday?

Internet sahifalarning ba'zilarida: Latin, Латин, Латын va shunga o'xshash imloda keltirilgani bor. To'g'ri yozilishi: Lotin yoki Лотин.

Shunda barchamiz lotin tilida yozishamizmi?

Yo'q, lotin alifbosiga asoslangan o'zbek tilida yozamiz, yoki kirill alifbosiga asoslangan o'zbek tilida yozishamiz.

Microsoft Word yoki Excel uchun translit programmasi(exe) sifatida ishlatsam bo'ladimi?

Hozirgi kunda, saytimiz foydalanuvchilarga faqatgina onlayn lotin->kirill va kirill->lotin alifbosiga o'girish xizmatini ko'rsatmoqda. Saytimiz kompyuter yoki mobil telefondan foydalanish uchun juda qulay qilib tuzilgan.

O'tgan hafta bir maqolamni kirill alifbosidan saytingiz yordamida lotin alifbosiga o'girganimda, ba'zi so'zlarda xatoliklar haqida xabar yuborgan edim, xo'sh nima bo'ldi?

Lotin.uz sayti doimo tirik organizmga o'xshab, rivojlanib va mukammalashib boradi. Bu jarayonga albatta bizning foydalanuvchilarimizning yordami bebaho. Foydalanuvchilar translit servisimizdan foydalanib, unga baho berishligisi mumkin yoki "xato haqida xabar berish" funksiyasini ishlatib bizga xabar yuborishlari mumkin. Bizga yuborilgan xatolar, mutaxassislar bilan o'rganilgandan so'ng, saytga o'zgartirishlar joylashtiriladi.

Lotin.uz saytidan qachon foydalansam bo'ladi?

Saytimiz 24 soat davomida sizning xizmatingizga shay. Bergan tekstlaringizni bir zumda lotindan kirillga va kirilldan lotinga konvertatsiya(transliteratsiya) qilib beradi.

Ko'p yil boshqa xizmatlardan foydalanib kelganman, lekin ularda istisno so'zlarda, va boshqa qator xatoliklarga duch kelganim tufayli, google orqali boshqa xizmatlarni izlab Lotin.uz haqida yaqinda bilib qoldim, saytingiz qachon ochilgan?

Saytimiz 2019 yildan boshlab foydalanuvchilarga o'zbek tili translit xizmatini ko'rsatib kelmoqda. Shu vaqt oralig'ida, saytimizga 923,500 foydalanuvchi kirib, turli xil matnlarni transliteratsiya qilishgan. Va umid qilamizki, ushbu son faqat o'sib boradi va barcha foydalanuvchilarimizga yordam beradi.

Saytingiz judayam yoqdi, sizlarga moddiy ko'mak ko'rsatishim uchun nima qilishim kerak?

Avvalam bor, saytimizdan foydalanayotganingiz uchun sizdan juda minnatdormiz. Ha, saytni qo'llab quvvatlasangiz bo'ladi, va barcha to'plangan mablag'lar sayt rivoji uchun qayta tikiladi. Buning uchun 5614 6825 1643 3986 karta raqamiga istalgan miqdordagi mablag'ni o'tqazsangiz bo'ladi.

Yangi o'zbek alifbosi nima va unda nima o'zgardi?

2026-yil 21-oktabrda, O'zbek tili bayrami kuni, Prezident lotin yozuviga asoslangan o'zbek alifbosini yangilash to'g'risidagi qonunni imzoladi. Yangi alifbo 28 ta harf va bitta tutuq belgisidan iborat. To'rtta harf o'zgardi: Sh → Ş, Ch → Ç, O‘ → Ö, G‘ → Ğ. Ng alohida harf sifatida alifbodan chiqarildi, lekin so'zlarning yozilishi o'zgarmaydi.

Yangi alifbo konvertori nima?

Yangi alifbo konvertori — matnni eski lotin (sh, ch, o‘, g‘) yoki kirill yozuvidan yangilangan lotin alifbosiga (ş, ç, ö, ğ) avtomatik o'giradigan onlayn vosita. Lotin.uz'da buning uchun «Lotin → Yangi lotin» yoki «Kirill → Yangi lotin» yo'nalishini tanlang, matnni qo'ying va natijani bir zumda oling.

Matnni yangi alifboga qanday o'tkazaman?

Matnni Lotin.uz'ga qo'ying, ikkinchi ro'yxatda «Yangi lotin» ni tanlang va «Translit» tugmasini bosing. Xizmat sh → ş, ch → ç, o‘ → ö, g‘ → ğ almashtirishlarini bajaradi, istisno so'zlar va brend nomlarini hisobga oladi. Natijani nusxalash yoki fayl ko'rinishida yuklab olish mumkin.

Kirill matnini to'g'ridan-to'g'ri yangi alifboga o'girsa bo'ladimi?

Ha. Lotin.uz kirill matnini avval amaldagi lotin yozuviga, so'ng yangi alifboga o'giradi. Oraliq bosqichni qo'lda bajarish shart emas: «Kirill → Yangi lotin» yo'nalishini tanlash kifoya.

Yangi alifbodan eski lotinga yoki kirillga qaytarish mumkinmi?

Ha. «Yangi lotin → Lotin» yo'nalishi ş, ç, ö, ğ harflarini sh, ch, o‘, g‘ ko'rinishiga qaytaradi. Is'hoq kabi so'zlarda s va h harflari ajratilib yoziladi, shunda ular sh bilan adashmaydi. Kirillga qaytarish uchun odatdagi «Lotin → Kirill» yo'nalishidan foydalaning.

Ng harfi bilan nima bo'ladi?

Ng alohida harf sifatida alifbodan olib tashlandi, ammo so'zlarning yozilishi o'zgarmaydi: «tong», «rang», «ming» so'zlari avvalgidek yoziladi. Shu sababli konvertor ng birikmasiga tegmaydi.

Tutuq belgisi (apostrof) yangi alifboda qanday yoziladi?

Yangi alifboda o‘ va g‘ harflaridagi belgi yo'qoladi, chunki ular ö va ğ bilan almashadi. Tutuq belgisi faqat «ma'no», «san'at», «e'lon» kabi so'zlarda qoladi. Lotin.uz konvertatsiya vaqtida turli apostrof belgilarini (ʻ ʼ ' ’) yagona to'g'ri ko'rinishga keltiradi.

Yangi alifbo qachon kuchga kiradi va majburiy bo'ladi?

Qonun 2026-yil 21-oktabrda imzolandi. O'tish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi: maktab darsliklari 2027-yildan 2031-yilgacha yangi alifboga o'tkaziladi, peshlavhalar va ko'rsatkichlar yaroqlilik muddati tugagach almashtiriladi. Aniq muddatlar rasmiy e'lon qilingan hujjatlarda belgilanadi.

Eski hujjatlar, pasport va pul kuchini yo'qotadimi?

Yo'q. Amaldagi hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qog'ozlar o'z kuchini saqlab qoladi. Ularni yangi alifbo sababli qayta rasmiylashtirish talab qilinmaydi.

Nega 1993-yilgi alifboga o'xshash harflar qaytarildi?

1993-yilda qabul qilingan birinchi lotin alifbosida Ş, Ç, Õ, Ğ harflari bo'lgan, 1995-yilda ular Sh, Ch, O‘, G‘ birikmalariga almashtirilgan. Yangilangan alifbo har bir tovushga bitta harf tamoyiliga qaytadi: matn qisqaroq bo'ladi, sh/s'h kabi chalkashliklar yo'qoladi va yozuv turkiy tillar alifbolariga yaqinlashadi.

Klaviaturada ş, ç, ö, ğ harflarini qanday teraman?

Eng oson yo'li — Lotin.uz'da oddiy sh, ch, o‘, g‘ bilan terib, so'ng yangi alifboga o'girish. Doimiy terish uchun Windows va macOS'da turkcha (Q) klaviatura joylashuvini qo'shing: unda to'rtala harf ham mavjud. Android va iPhone'da o, g, s, c harflarini bosib turing — qo'shimcha belgilar ro'yxatida ö, ğ, ş, ç chiqadi.

Word, Excel yoki PDF faylni yangi alifboga o'tkazish mumkinmi?

Ha. «Fayl alifbosini o'girish» bo'limiga 10 MB gacha bo'lgan faylni yuklang va natija alifbosi sifatida «Yangi lotin» ni tanlang. Lotin.uz fayldagi matnni o'giradi, hujjat tuzilishi saqlanadi. Rasm ichidagi matn o'girilmaydi.

Lotin.uz'ning boshqa yangi alifbo konvertorlaridan farqi nimada?

Lotin.uz 2019-yildan beri ishlaydi va 900 mingdan ortiq foydalanuvchiga xizmat ko'rsatgan. Asosiy farqlar: istisno so'zlar va brend nomlarining doimiy to'ldirib boriladigan lug'ati, kirill va lotin o'rtasida ikki tomonlama o'girish, Ц harfi va fonetik qo'shimchalarni to'g'ri qayta ishlash, matn hajmiga cheklov yo'qligi, dasturchilar uchun ochiq API hamda o'zbek, rus va ingliz tillaridagi interfeys. Yangi alifbo rejimi ham shu bazada ishlaydi, shuning uchun istisnolar yangi harflarda ham to'g'ri chiqadi.

Yangi alifboga o'girishda brend va atoqli otlar buzilmaydimi?

Lotin.uz istisnolar lug'atidan foydalanadi: brendlar, xorijiy nomlar va qisqartmalar o'girishda saqlanadi. Agar biror nom noto'g'ri o'girilgan bo'lsa, «Xatolik haqida xabar berish» orqali yuboring, mutaxassislar tekshirib, lug'atga qo'shadi.

Yangi alifbo uchun API bormi?

Ha. Lotin.uz API'da yangi alifboga o'girish uchun alohida rejim mavjud. Saytingiz, ilovangiz yoki ma'lumotlar bazasidagi matnlarni ommaviy ravishda ş, ç, ö, ğ harflariga o'tkazish uchun undan foydalaning. Hujjatlar lotin.uz/docs sahifasida.

Mening matnim saqlanadimi?

Lotin.uz kiritilgan matnlarni e'lon qilmaydi va uchinchi shaxslarga bermaydi. Matn faqat o'girish uchun qayta ishlanadi.